W 2025 roku zakłady ubezpieczeń ujawniły 40 tys. przestępstw ubezpieczeniowych, o 24% więcej niż w poprzednim roku (32 246). Wartość fraudów uplasowała się na poziomie 798 mln zł, wobec 675 mln zł w 2024 r. (+18%) – wynika z najnowszego raportu Polskiej Izby Ubezpieczeń, dotyczącego przestępczości ubezpieczeniowej.
– Skala udaremnionych wyłudzeń pokazuje, że systemy wykrywania nadużyć stosowane przez zakłady ubezpieczeń są coraz skuteczniejsze. Jednocześnie obserwujemy wyraźną zmianę charakteru przestępczości ubezpieczeniowej. Coraz częściej mamy do czynienia z oszustwami wykorzystującymi nowe technologie, kradzież tożsamości i narzędzia sztucznej inteligencji. To wyzwanie, które będzie determinować działania całego rynku ubezpieczeniowego w najbliższych latach – zwraca uwagę prezes zarządu PIU Adam Uszpolewicz.
Znakomita większość liczby i wartości ujawnianych przestępstw to usiłowania wyłudzeń (96% ogólnej liczby fraudów). Dzięki działaniom zakładów nie skutkowały one stratami finansowymi. Z raportu Izby wynika, że w 2025 r. zidentyfikowano 38 527 usiłowań o łącznej wartości 759 mln zł (95% ogólnej wartości). Odnotowano także 1557 wyłudzeń, opiewających na kwotę 39 mln zł.
Oszustwa już przy zawieraniu polisy
Autorzy dokumentu wskazują, że choć klasyczne wyłudzenia odszkodowań nadal pozostają istotnym problemem, coraz większego znaczenia nabierają przestępstwa popełniane już na etapie zawierania umowy ubezpieczenia.
Sprawcy coraz częściej wykorzystują skradzione dane osobowe, podszywają się pod istniejące osoby lub tworzą tzw. syntetyczne tożsamości, łącząc prawdziwe dane z informacjami fałszywymi. Przestępcy często podszywają się pod pośredników ubezpieczeniowych, ale zdarzają się też sytuacje, w których otwarcie oferują „pomoc” w obejściu systemu taryfikacji zakładu ubezpieczeń W pierwszym wariancie oszust wyłudza składkę od nieświadomego klienta, w drugim pobiera wynagrodzenie za „załatwienie” taniego ubezpieczenia. Motywacje i schematy działania są zróżnicowane – od prostego zysku w zamian za „pomoc” po zorganizowane, wieloetapowe operacje prowadzące do wyłudzeń odszkodowań.
Dane wykorzystywane przez przestępców pochodzą z wycieków, kradzieży tożsamości lub celowo organizowanych oszustw. Poza tożsamościami sprawcy przywłaszczają także zdjęcia i opisy wystawionych na aukcjach przedmiotów, treści z udostępnionych dokumentów, a także dane biometryczne – wizerunek i próbki głosu przypadkowych osób. Mogą one zostać wykorzystane do preparowania dokumentów i do fikcyjnego dokumentowania roszczeń czy prób nielegalnego przejęcia odszkodowań i świadczeń. W efekcie przestępstwa związane z zawieraniem polis stają się coraz bardziej złożone i trudniejsze do wykrycia.
Nowa cyfrowa faza przestępczości
Raport PIU wskazuje, że przestępczość ubezpieczeniowa weszła w nową, cyfrową fazę. Rozwój zdalnych kanałów sprzedaży, porównywarek internetowych, komunikatorów, mediów społecznościowych oraz nowoczesnych metod płatności sprawia, że oszustwa stają się łatwiejsze do przygotowania i przeprowadzenia.
Dodatkowym wyzwaniem jest powszechna dostępność narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Jeszcze kilka lat temu przygotowanie wiarygodnej dokumentacji czy fałszywych materiałów wymagało specjalistycznej wiedzy. Dziś wiele takich narzędzi jest dostępnych bezpłatnie w sieci, co znacząco obniża próg wejścia dla potencjalnych sprawców.
– Internet dostarcza dziś nie tylko informacji, ale również gotowych scenariuszy działania. Rozwój narzędzi AI powoduje, że przygotowanie fałszywych dokumentów czy wykorzystanie cudzej tożsamości jest łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Dlatego równie szybko rozwijają się technologie wykorzystywane przez zakłady ubezpieczeń do wykrywania takich prób – podkreśla Piotr Raubo, przewodniczący Komisji ds. przeciwdziałania przestępczości ubezpieczeniowej oraz dyrektor Biura Przeciwdziałania Wyłudzeniom TUiR Warta.
Nowe technologie ułatwiają też transgraniczną współpracę przestępców, a wzorce działania rozprzestrzeniają się błyskawicznie między rynkami, adaptując się do lokalnych warunków. Prowadzi to do szybkiego wzrostu liczby możliwych scenariuszy przestępstw.
Fikcyjne zgony najpopularniejszym fraudem życiowym
Raport pokazuje, że w 2025 r. wartość przestępstw wykrytych w ubezpieczeniach na życie wzrosła o 31% r/r, do 101 mln zł. W 2025 roku zakłady ubezpieczeń na życie wypłaciły ok. 17,5 mld zł świadczeń, co oznacza, że wykryte przestępstwa stanowią 0,58% tej kwoty. PIU zwraca uwagę, że miniony rok podtrzymał trend wzrostowy, będący efektem m.in. coraz skuteczniejszego wykrywania nadużyć dzięki analizie danych oraz wymianie informacji między ubezpieczycielami. Ponad połowę (54%) wartości ujawnionych oszustw – około 55 mln zł – stanowiły przypadki związane ze zgonem ubezpieczonego. Takich zdarzeń odnotowano w sumie 1459 (15% ogólnej liczby fraudów w „życiówce”). Wyłudzenia w tym segmencie ryzyka od lat należą do najpoważniejszych przestępstw w dziale I. Zwykle sprawcy próbują oszukać ubezpieczyciela, np. zawierając polisę już po śmierci danej osoby albo ubezpieczając kogoś w skrajnie złym stanie zdrowia. Historycznie schemat ten dotyczył głównie realnych osób. Obecnie coraz częściej zauważalne są przypadki zawierania umów z wykorzystaniem wygenerowanych lub zmodyfikowanych danych osoby ubezpieczonej. Upozorowany zgon to średnio ok. 38 tys. zł.
Najwięcej oszustw – 5854 (58%) na kwotę 8 mln zł – było z kolei związanych z leczeniem szpitalnym bądź operacjami. Przeciętna wartość takiego oszustwa to 1,4 tys. zł.
„Komunikacja” ulubionym polem działania oszustów
W ubezpieczeniach majątkowych wartość 30 033 wykrytych przestępstw wzrosła w 2025 r. o 17% r/r, do 697 mln zł. W analizowanym okresie zakłady wypłaciły z tytułu ubezpieczeń majątkowych ponad 36 mld zł świadczeń, a wartość wykrytych przestępstw stanowiła 1,92% tej kwoty.
Największą grupę fraudów stanowią niezmiennie nadużycia dotyczące ubezpieczeń komunikacyjnych, które odpowiadają za około 64% liczby (19 126 tys. zdarzeń) i wartości (450 mln zł) wszystkich wykrytych przestępstw w tym segmencie. Najwięcej oszustw ma miejsce w OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W ub.r. odnotowano 13 172 takie przypadki, z czego 11 130 dotyczyło szkód na majątku (łącznie 144 mln zł) natomiast 2042 – na osobie (134 mln zł). Liczba fraudów i ich usiłowań w OC ppm. odpowiadała 44% przestępstw zidentyfikowanych w całym dziale II. Z kolei ich wartość to 40% ogólnej kwoty oszustw w sektorze non-life. Z opracowania Izby wynika ponadto, że zakłady wykryły ponadto 5954 fraudów w AC (20%), opiewających na 172 mln zł (25%). Najpopularniejsze metody stosowane przez przestępców w „komunikacji” są znane ubezpieczycielom od lat. Są to: upozorowanie kolizji pojazdów, celowe jej spowodowanie, w tym „polowania” na innych uczestników ruchu drogowego, fikcyjne kradzieże aut, oszustwa związane z zawyżaniem zakresu lub wartości szkód czy upozorowanie obrażeń ciała.
Rośnie popularność metody „na przepięcie”
Coraz bardziej popularne wśród przestępców stają się pozakomunikacyjne ubezpieczenia majątkowe. Raport PIU wskazuje, że w 2025 roku odnotowano blisko 5 tys. przypadków wyłudzeń na kwotę 41 mln zł w ubezpieczeniach mieszkań i domów. Autorzy opracowania zidentyfikowali trend wykorzystywania nowych technologii do udokumentowania fałszywych roszczeń. Dotyczą one przeważnie szkód w mieniu ruchomym oraz w budynkach. Sprawcy najczęściej starają się uprawdopodobnić rzekomo poniesione straty lub zawyżyć wartość odszkodowania w faktycznie zaistniałym zdarzeniu. Popularne staje się również podawanie przepięcia w instalacji elektrycznej jako przyczyny uszkodzenia sprzętu elektronicznego. Drogie podzespoły elektroniczne występują obecnie praktycznie w każdym sprzęcie RTV i AGD, a ich uszkodzenie przez skok napięcia czyni te sprzęty nieopłacalnymi do naprawy. Przepięcie to przyczyna uszkodzeń zgłaszana często dla sprzętu nieuszkodzonego lub uszkodzonego w innych okolicznościach. Może być to sprzęt wyeksploatowany lub fikcyjny, a jego istnienie udokumentowane jest wygenerowanym zdjęciem czy dowodem zakupu.
W minionym roku wykryto także 1,2 tys. przypadków o wartości 10 mln zł w ubezpieczeniach OC w życiu prywatnym.
Przestępcy polubili polisy rolne
Jednym z obszarów nadużyć cieszących się coraz większym wzięciem wśród oszustów są ubezpieczenia rolne. W 2025 r. zakłady ujawniły ponad 900 przestępstw dotyczących tego rodzaju polis o wartości przekraczającej 21 mln zł. Dotyczyły one przede wszystkim szkód w uprawach, zwierzętach gospodarskich oraz maszynach rolniczych. Duże areały upraw oraz rozległe hodowle zwierząt stwarzają sprawcom możliwość upozorowania kosztownych szkód, co sprawia, że ten segment rynku pozostaje szczególnie narażony na próby wyłudzeń. Dodatkowo wykryto 272 przypadki przestępstw w obowiązkowym OC rolników, których wartość przekroczyła 11 mln zł.
Cyfrowe fraudy w ochronie dla biznesu
Cyfryzacja metod wyłudzania odszkodowań widoczna jest także wśród sprawców wykorzystujących ubezpieczenia dla przedsiębiorców. Do najpopularniejszych należą przestępstwa dotyczące OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – ponad 2 tys. przypadków na kwotę 69 mln zł. Fakt zaistnienia szkody przeważnie udokumentowany jest fikcyjną dokumentacją zdarzenia i poniesionych kosztów. Przełomem w zwalczaniu tego procederu może okazać się wprowadzony w 2026 roku Krajowy System e-Faktur.
Wskazany wcześniej trend syntetycznych tożsamości i podszywania się pod realnie istniejące podmioty występuje w przypadku bardzo popularnych przestępstw w ubezpieczeniach transportowych – OC Przewoźnika i Cargo. Rynek przewozów bazuje na cyfrowych giełdach, gdzie wśród tysięcy legalnych podmiotów pojawiają się oszuści wyłudzający towary. Błąd w weryfikacji podmiotu, pośpiech i rutyna sprzyjają wydawaniu ładunku przestępcom. Taki schemat działania przyjmują też oszuści ubezpieczeniowi: zgłaszają roszczenie za rzekomo utracony ładunek. Dokumentacja szkody – dane ładunku i przewoźnika – jest sfałszowana. W 2025 roku w tym obszarze dokonano 148 fraudów wartych 41 mln zł – średnio 277 tys. zł. Klasyczna wersja tego wyłudzenia to zgłoszenie napadu rabunkowego lub kradzieży w miejscu postoju środka transportu.
Artur Makowiecki
news@gu.com.pl
