26 czerwca 2026 roku Komisja Nadzoru Finansowego przyjęła rekomendacje dla zakładów ubezpieczeń dotyczące dystrybucji ubezpieczeń. Zakłady ubezpieczeń będą zobowiązane do ich stosowania nie później niż od 1 lipca 2027 r.
– Rekomendacje nie tworzą nowego prawa, lecz porządkują stosowanie istniejących przepisów ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, zapewniając ich jednolite oraz spójne stosowanie. W dokumencie przedstawiamy kierunek interpretacji przepisów prawa oraz oczekiwania wobec zakładów ubezpieczeń, dzięki którym ograniczone zostanie ryzyko rozbieżności interpretacyjnych. Efekty stosowania rekomendacji będą widoczne również w działalności pośredników ubezpieczeniowych, zakłady ubezpieczeń będą bowiem zobowiązane do wdrożenia określonych zasad w ramach współpracy z nimi – komentuje specjalnie dla „Gazety Ubezpieczeniowej” Krystian Wiercioch, zastępca przewodniczącego KNF odpowiedzialny w Urzędzie Komisji za nadzór nad rynkiem ubezpieczeń.
Cel: Poprawa jakości produktów
Przedstawiciel nadzoru tłumaczy, że istotnym celem rekomendacji jest przeciwdziałanie oferowaniu ubezpieczeń niezgodnych z wymaganiami i potrzebami klientów lub charakteryzujących się niską wartością. Nieprawidłowości w tym zakresie były identyfikowane w trakcie prowadzonego nadzoru.
– Oczekujemy, że rekomendacje przyczynią się do poprawy jakości produktów ubezpieczeniowych oraz procesu ich dystrybucji, a tym samym do podwyższenia poziomu ochrony interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia. Ma to również prowadzić do zwiększenia zaufania klientów do rynku ubezpieczeniowego, w tym do samych zakładów ubezpieczeń oraz agentów i brokerów – wylicza Krystian Wiercioch.
Podkreśla, że w przygotowanie ostatecznej treści rekomendacji zaangażowane były podmioty rynku ubezpieczeniowego – zakłady ubezpieczeń oraz pośrednicy ubezpieczeniowi – a także instytucje publiczne odpowiedzialne za regulację rynku i nadzór nad jego prawidłowym funkcjonowaniem. Ostateczny kształt dokumentu jest wynikiem uwzględnienia zgłaszanych stanowisk oraz wniosków wypracowanych podczas spotkań konsultacyjnych.
– Dzięki szerokiemu zaangażowaniu uczestników rynku, tekst rekomendacji został odpowiednio wyważony, tak aby nie ograniczał rozwoju polskiego sektora ubezpieczeniowego, lecz stymulował powstawanie najlepszych praktyk oraz wysokiej jakości produktów – zaznacza zastępca przewodniczącego KNF.
Produkt musi nieść odpowiednią wartość dla klienta
Krystian Wiercioch wskazuje, że ważne miejsce w dokumencie zajmuje wymóg zapewnienia przez zakłady ubezpieczeń dystrybucji produktów posiadających odpowiednią wartość dla klienta.
– Aby zapewnić obiektywizm tej oceny, Rekomendacja 7 wprowadza konkretne kryteria ilościowe. Zgodnie z jej brzmieniem, za produkty podważające zaufanie do rynku finansowego uznajemy takie, dla których wartość obecna oczekiwanych kosztów odszkodowań i świadczeń (bez uwzględnienia kosztów likwidacji szkód) będzie wynosiła mniej niż 30% wartości obecnej oczekiwanych składek ubezpieczeniowych brutto (lub 20% dla tzw. produktów niskoskładkowych). W odniesieniu do produktów „na życie i dożycie” dotyczy to produktów, dla których wartość wskaźnika „wpływu kosztów” (RIY – reduction in yield) jest wyższa niż 2,65%. Powyższe założenia pozostają spójne z prezentowanymi dotychczas stanowiskami, określonymi m.in. w Rekomendacji U dla banków oraz w decyzji o interwencji produktowej w zakresie umów ubezpieczenia z UFK. Wskaźnik RIY zastąpił wskaźnik oparty na stopach zwrotu z aktywów, aby ograniczyć wpływ wahań stóp procentowych na ocenę jakości produktu oraz uprościć obliczenia – tłumaczy przedstawiciel nadzoru.
Wymóg rzetelnej identyfikacji potrzeb
Krystian Wiercioch zwraca uwagę, że w rekomendacjach szczególną uwagę poświęcono konieczności wzmocnienia standardów dotyczących obowiązku określenia wymagań i potrzeb klienta przed zawarciem umowy ubezpieczenia (tzw. APK). Rekomendacja 8 wskazuje, jakie kwestie zakład ubezpieczeń powinien uwzględnić zarówno w fazie projektowania, jak i realizacji tego procesu.
– Przyjęte przez zakład ubezpieczeń rozwiązania powinny przede wszystkim umożliwiać rzetelną identyfikację potrzeb i wymagań klienta w zakresie ochrony ubezpieczeniowej, w tym określenie okoliczności, na wypadek których klient chciałby zostać objęty ochroną. Niezbędna jest również analiza cech bądź sytuacji klienta, aby ocenić, czy zawarte w umowie wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności nie stoją w sprzeczności z jego oczekiwaniami. Proces APK powinien być zaprojektowany w sposób umożliwiający połączenie informacji o kliencie pozyskanych przez dystrybutora z doświadczeniem zakładu ubezpieczeń w likwidacji szkód oraz informacjami pozyskanymi z innych źródeł. Pozwoli to na wskazanie sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej adekwatnej do wymagań i potrzeb klienta, co ma na celu ograniczenie sytuacji, w których po zaistnieniu szkody suma ubezpieczenia okaże się niewystarczająca na jej pokrycie – wyjaśnia zastępca przewodniczącego KNF.
Wymóg zbierania informacji i dokumentowania procesu APK
Rekomendacje poruszają ponadto kwestię informacji wykorzystywanych przez zakład ubezpieczeń na potrzeby APK – w szczególności informacji pozyskanych od klienta wcześniej lub z innych źródeł niż klient – oraz uprawnień klienta w zakresie ich weryfikacji. Wprowadzają również zasady przeprowadzania APK w szczególnych przypadkach, takich jak umowy zawierane na cudzy rachunek, indywidualne kontynuacje, postępowania przetargowe, czy odnowienia i automatyczne kontynuacje.
– Zwracamy jednocześnie uwagę na wymóg odpowiedniego dokumentowania procesu APK przez zakład ubezpieczeń, co pozwoli ustalić, jak faktycznie przebiegał proces APK w przypadku sporów w przyszłości co do rzetelności identyfikacji potrzeb i wymagań klienta oraz kierunku decyzji klienta – wskazuje Krystian Wiercioch.
Rekomendacje obejmują także kwestie związane z proponowaniem umów ubezpieczenia, wskazując m.in. na konieczność uwzględniania grupy docelowej produktu czy też zmian, które zaszły w produkcie w przypadku odnawiania umowy w tym samym zakładzie. Podkreślają również znaczenie właściwej realizacji obowiązków informacyjnych – zapewnienie klientowi możliwości zapoznania się z przekazywanymi informacjami i dokumentami powinno iść w parze z umożliwieniem uzyskania odpowiedzi na pytania i wątpliwości związane z umową oraz procesem jej zawarcia. Z kolei informacje dotyczące oferty produktowej, kierowane do klienta, powinny co do zasady umożliwiać jednoznaczną identyfikację zakładu ubezpieczeń i konkretnego produktu. Prezentując korzyści płynące z produktu, zakład ubezpieczeń nie powinien pomijać istnienia istotnych wyłączeń i ograniczeń odpowiedzialności.
Nacisk na relacje zakładów z agentami i brokerami
– Szczególną uwagę poświęcono obszarowi współpracy zakładów ubezpieczeń z agentami ubezpieczeniowymi, dostrzegając konieczność wzmocnienia nadzoru nad działalnością tych podmiotów. Elementem tego procesu powinna być efektywna weryfikacja spełniania przez agentów warunków wykonywania działalności agencyjnej, a także posiadania rozwiązań zapewniających zgodność danych wpisanych do rejestru agentów na wniosek zakładu ze stanem faktycznym. Nadzór powinien obejmować również realizację obowiązku szkoleniowego, jakość materiałów informacyjnych kierowanych do klientów oraz posiadanie wymaganego przepisami prawa ubezpieczenia OC lub gwarancji ubezpieczeniowej. Rekomendacje wskazują również na konieczność aktywnej roli zakładu we wspieraniu merytorycznym agentów poprzez przekazywanie zasad, wytycznych lub instrukcji dotyczących wykonywania czynności agencyjnych w imieniu lub na rzecz zakładu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, zakład ubezpieczeń w pierwszej kolejności powinien podjąć działania korygujące lub zobowiązać do nich agenta, a w razie ich bezskuteczności – zastosować odpowiednie środki o charakterze sankcyjnym – zaznacza zastępca przewodniczącego KNF.
Rekomendacje poruszają także aspekt współpracy z brokerami ubezpieczeniowymi, podkreślając obowiązek opierania relacji na przejrzystych zasadach odzwierciedlonych w regulacjach wewnętrznych zakładu ubezpieczeń. Zasady wynagradzania brokerów przez zakład ubezpieczeń powinny uwzględniać specyfikę ich działalności – w szczególności nie mogą naruszać niezależności brokera od zakładu ubezpieczeń ani jego obowiązku działania zgodnie z najlepiej pojętym interesem klientów.
Rekomendacje także dla zagranicznych podmiotów
– Warto podkreślić, że rekomendacje skierowane są do wszystkich zakładów ubezpieczeń działających na terytorium RP, nie tylko podmiotów krajowych. Rekomendacje od 4 do 28, zgodnie z zasadami dobra ogólnego, dotyczą również zagranicznych zakładów ubezpieczeń wykonujących działalność ubezpieczeniową przez oddział lub w ramach swobody świadczenia usług. Ponadto rekomendacje od 11 do 23 mają zastosowanie odpowiednio do współpracy zakładów ubezpieczeń z podmiotami wpisanymi do właściwego rejestru pośredników w innych państwach członkowskich UE, działającymi na terytorium RP przez oddział lub w ramach swobody świadczenia usług – wskazuje Krystian Wiercioch.
Rekomendacje są stosowane według zasady „zastosuj lub wyjaśnij”. Oznacza to, zakłady ubezpieczeń, które nie stosują się do rekomendacji ani nie zamierzają się do nich zastosować, informują organ nadzoru, w jaki sposób zamierzają osiągnąć cele, dla których rekomendacje zostały wydane. Informacje te powinny zostać przekazane do 15 lipca 2027 r., po czym zostaną one ujawnione na stronie internetowej KNF.
Rok na przygotowania
Zakłady ubezpieczeń mają 12 miesięcy na wdrożenie zmian, aby być gotowym do ich pełnego stosowania nie później niż od 1 lipca 2027 roku, z wyjątkiem rekomendacji 7.9, która w zakresie części oszczędnościowej produktu powinna być stosowana najpóźniej od 1 lipca 2028 roku.
– Zdajemy sobie sprawę, że wdrożenie rekomendacji wiąże się z dodatkowym obciążeniem operacyjnym dla poszczególnych zakładów ubezpieczeń. Jesteśmy jednak przekonani, że wprowadzone zmiany przyczynią się do podniesienia standardów obsługi klienta oraz do dalszej profesjonalizacji procesów dystrybucyjnych na rynku. W przypadku napotkania w trakcie wdrażania wątpliwości dotyczących interpretacji poszczególnych zapisów, deklarujemy pełne wsparcie merytoryczne. Dodatkowo w listopadzie, w ramach inicjatywy CEDUR, zorganizujemy szkolenie dla zainteresowanych uczestników rynku ubezpieczeniowego, na które już teraz serdecznie zapraszamy – podsumowuje zastępca przewodniczącego KNF.
Dziesięć obszarów tematycznych
W przyjętej przez KNF regulacji znalazło się 30 rekomendacji podzielonych na 10 obszarów tematycznych:
- Zarząd i rada nadzorcza (3 rekomendacje)
- Organizacja czynności dystrybucyjnych zakładu ubezpieczeń (3 rekomendacje)
- Konstrukcja produktu (1 rekomendacja z 16 podpunktami)
- Obowiązki zakładu ubezpieczeń względem klientów w zakresie dystrybucji ubezpieczeń prowadzonej przez pracowników dystrybucji (3 rekomendacje)
- Współpraca zakładów ubezpieczeń z agentami (10 rekomendacji)
- Współpraca z brokerami (3 rekomendacje)
- Współpraca zakładu ubezpieczeń z przedsiębiorcami, o których mowa w art. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń (3 rekomendacje)
- Umowy ubezpieczenia grupowego (1 rekomendacja)
- Konflikt interesów (1 rekomendacja)
- System kontroli wewnętrznej, funkcja zgodności z przepisami i funkcja audytu wewnętrznego (2 rekomendacje)
Pełny tekst rekomendacji przyjęty uchwałą KNF z 26 czerwca 2026 roku
(KNF, inf. własna, am)
