Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych opublikował 15 grudnia raport o stabilności finansowej, w którym analizuje ryzyka i słabości, z jakimi borykają się europejscy ubezpieczyciele oraz pracownicze fundusze emerytalne. Opracowanie EIOPA zawiera również pięć analiz obejmujących ekspozycję zakładów i PFE na kredyty prywatne, ryzyka wynikające z osłabienia dolara, globalne powiązania rynkowe, cyberryzyko jako potencjalne zagrożenie systemowe oraz rolę sztucznej inteligencji w pogłębianiu istniejących luk systemowych.
Autorzy raportu wskazują, że pomimo niestabilnej sytuacji gospodarczej, analizowane podmioty zachowały odporność i dobrą kapitalizację. Mediana kapitałowego wymogu wypłacalności (SCR) dla ubezpieczycieli na życie wynosi 235%, dla ubezpieczycieli majątkowych 214%, a dla grup – 218%. Łączny wskaźnik finansowania instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP) poprawił się i wynosi obecnie ponad 120%. Jednak niekorzystne zmiany mogą spowodować korektę wyceny premii za ryzyko, co podkreśla potrzebę ciągłego monitorowania i ostrożnego zarządzania ryzykiem.
Raport EIOPA analizuje również pięć obszarów istotnych dla ubezpieczycieli, funduszy emerytalnych i organów nadzoru. Są to:
- Prywatne inwestycje kredytowe: Ta kwestia koncentruje się na ekspozycji na kredyt prywatny oraz na wrażliwości związane z takimi inwestycjami. Według analizy EIOPA prywatna ekspozycja kredytowa ubezpieczycieli wyniosła 514 mld euro (czyli 5,1% aktywów ogółem) na koniec 2024 r., podczas gdy ekspozycja na IORP wynosiła 128 mld euro (4,4%). Kredyty hipoteczne i pożyczki stanowiły około dwóch trzecich prywatnych ekspozycji kredytowych, a pozostała część to nienotowane na giełdzie obligacje korporacyjne oraz zabezpieczone papiery wartościowe narażone na ryzyko kredytowe. Ekspozycje charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem między krajami, a także koncentracjami sektorowymi i geograficznymi, które mogą niwelować korzyści z dywersyfikacji i potęgować straty w okresie spowolnienia gospodarczego. Kredyty prywatne charakteryzują się również wyższym ryzykiem kredytowym i płynności, niepewnością wyceny oraz ukrytą dźwignią finansową, która, jeśli nie będzie odpowiednio zarządzana, może znacząco wpłynąć na narażone przedsiębiorstwa. Ciągłe monitorowanie ekspozycji na kredyty prywatne – w tym wskaźników koncentracji – pozostaje kluczowe dla ograniczenia narastania potencjalnych ryzyk systemowych.
- Deprecjacja dolara: Drugim obszarem zainteresowania jest śledzenie znacznego spadku wartości dolara amerykańskiego w 2025 r. oraz analiza ekspozycji ubezpieczycieli i funduszy na aktywa denominowane w tej walucie, wraz z powiązanymi ryzykami i czynnikami łagodzącymi. Analiza EIOPA wskazuje, że europejscy ubezpieczyciele i IORP posiadali łącznie aktywa w USD o wartości około 1,8 biliona euro na koniec 2024 r. Chociaż ekspozycja jest znaczna, należy zauważyć, że analizowane podmioty dzielą ryzyko rynkowe z ubezpieczonymi i beneficjentami w przypadku portfeli powiązanych z jednostkami uczestnictwa i zdefiniowanych składek. Aby zarządzać ryzykiem walutowym związanym z inwestycjami, IORP zazwyczaj wykorzystują instrumenty pochodne w celu jego zabezpieczenia, a jednocześnie korzystają z ukrytego zabezpieczenia, gdy rynek USD i rynek akcji w USA poruszają się w przeciwnych kierunkach. Z drugiej strony ubezpieczyciele stoją przed bardziej złożonym zestawem wyzwań, ponieważ osłabienie dolara może wpłynąć nie tylko na ich inwestycje, ale także na zobowiązania i rentowność. Aby ograniczyć te ryzyka, stosują strategie hedgingowe, dopasowywanie aktywów i pasywów w konkretnych walutach, reasekurację oraz podział ryzyka z ubezpieczającymi. Ogólnie rzecz biorąc, wyniki podkreślają wagę ciągłego monitorowania praktyk hedgingowych i zarządzania ryzykiem walutowym.
- Powiązania z rynkami globalnymi: Dane pokazują, że ubezpieczyciele z EOG alokują około 13% (1,24 bln euro) swoich bezpośrednich inwestycji w instrumenty emitowane poza tym obszarem. Prawie połowa tych ekspozycji (46%) jest powiązana z USA, a następnie z Wielką Brytanią (22%). Biorąc pod uwagę działalność cedowaną, prawie 28% ryzyka jest transferowane poza EOG, przy czym Wielka Brytania przyjmuje 42,1% tych transferów, a następnie Bermudy (26,5%) i Szwajcaria (22,1%), czyli wszystkie główne rynki w globalnym sektorze reasekuracji. Powiązania te wymagają ścisłego monitorowania ze względu na rosnące napięcia geoekonomiczne i zmiany strukturalne w branży ubezpieczeń na życie, takie jak reasekuracja o dużej wartości aktywów i przenoszenie ryzyka do ograniczonej liczby jurysdykcji.
- Ryzyka cybernetyczne: W dzisiejszej, silnie powiązanej gospodarce cyfrowej ryzyko cybernetyczne stało się trwałym zagrożeniem strukturalnym. Współzależności technologiczne, wykraczające poza sektory i granice, stwarzają podatność na incydenty zarówno złośliwe, jak i przypadkowe, potencjalnie generując duże straty ekonomiczne i ubezpieczone – nawet w wyniku pojedynczego zdarzenia. Te podatności podkreślają potrzebę bliższej współpracy, lepszego gromadzenia danych i bardziej zaawansowanego modelowania akumulacji ryzyka.
- Wpływ sztucznej inteligencji (AI) na branżę ubezpieczeniową: Ostatnia analiza dotyczy rosnącego wykorzystania sztucznej inteligencji w sektorze ubezpieczeniowym i jego potencjalnych implikacji dla stabilności finansowej. EIOPA zwraca uwagę, że chociaż większość obecnych aplikacji nadal działa, przyszłe przypadki wykorzystania w ocenie ryzyka, inwestycjach i zarządzaniu ryzykiem mogą nasilić istniejące luki systemowe. Kluczowe kanały obejmują skorelowane zachowania wynikające z wykorzystania podobnych modeli, stadne strategie inwestycyjne, większą zależność od podmiotów zewnętrznych, presję na demutualizację wynikającą z coraz bardziej szczegółowej segmentacji ryzyka oraz ryzyko związane z rozwojem rynków ubezpieczeniowych, które same w sobie obejmują awarie związane ze sztuczną inteligencją.
(AM, źródło: EIOPA)
