Rozpoczynając drugą rundę konsultacji publicznych zmienionej wersji projektu rekomendacji dotyczących dystrybucji ubezpieczeń, przedstawiciele Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego kontynuują dialog z rynkiem, który od początku traktowany jest jako kluczowy element tworzenia skutecznych i praktycznych standardów regulacyjnych. Celem nie jest wyłącznie sformułowanie oczekiwań nadzorczych, lecz także wypracowanie rozwiązań możliwych do wdrożenia w codziennej działalności zakładów ubezpieczeń i dystrybutorów, a jednocześnie realnie wzmacniających jakość dystrybucji ubezpieczeń i ochronę klientów.
Druga runda konsultacji to moment przedstawienia projektu istotnie zmienionego względem wersji pierwotnej – dokumentu powstałego w oparciu o szerokie konsultacje, pogłębione rozmowy z rynkiem oraz analizę praktyki dystrybucyjnej. Nadal jesteśmy otwarci na dalsze, precyzyjne uwagi i propozycje, które pomogą wypracować finalną wersji rekomendacji możliwą do przyjęcia przez KNF.
Głosy rynku i różnorodność perspektyw
W pierwszej rundzie konsultacji otrzymaliśmy stanowiska od szerokiego grona interesariuszy: zakładów ubezpieczeń, dystrybutorów – w tym brokerów oraz multiagentów – a także instytucji publicznych. Opinie dotyczyły zarówno ogólnej koncepcji rekomendacji, jak i bardzo szczegółowych rozwiązań odnoszących się do konkretnych procesów, produktów i relacji biznesowych.
Zgłaszane propozycje były zróżnicowane i nie zawsze spójne, co wynikało z odmiennych ról na rynku, różnych modeli biznesowych, skali działalności oraz charakteru oferowanych produktów. W wielu obszarach postulaty poszczególnych grup wskazywały na odmienne, a czasem przeciwstawne kierunki zmian. Ta różnorodność pokazała, jak ważne jest wypracowanie rozwiązań wyważonych, które nie będą faworyzować jednego modelu dystrybucji kosztem innych.
Spotkania robocze i pogłębiony dialog
Analizę pisemnych stanowisk uzupełniliśmy serią spotkań roboczych z uczestnikami konsultacji. Pozwoliły nam one lepiej zrozumieć intencje stojące za zgłaszanymi uwagami oraz skonfrontować je z doświadczeniami nadzorczymi dotyczącymi funkcjonowania rynku dystrybucji ubezpieczeń.
Rozmowy koncentrowały się na identyfikacji obszarów, w których praktyka rynkowa może generować podwyższone ryzyka – zarówno dla klientów, jak i uczestników rynku. Wspólnie omawialiśmy mechanizmy sprzyjające nieprawidłowościom lub sporom oraz poszukiwaliśmy rozwiązań ograniczających te ryzyka już na etapie projektowania produktu i procesu jego dystrybucji.
Szczególne znaczenie miały spotkania z przedstawicielami Polskiej Izby Ubezpieczeń. Rekomendacje są formalnie adresowane do zakładów ubezpieczeń, której odpowiadają za organizację procesu dystrybucji, konstrukcję produktów oraz nadzór nad współpracującymi dystrybutorami. Wspólne rozmowy pozwoliły omówić proporcjonalność wymogów, ich zrozumiałość oraz praktyczną wykonalność w działalności zakładów o różnej skali i profilu.
Zmiany w projekcie rekomendacji
Efektem konsultacji jest istotnie zmodyfikowana wersja projektu rekomendacji. Dopracowaliśmy zapisy dokumentu, ograniczając ryzyka interpretacyjne i upraszczając język rekomendacji, tak aby intencje poszczególnych zapisów były czytelne dla wszystkich adresatów.
Część rozwiązań przeformułowaliśmy, aby lepiej oddać ich cel regulacyjny. W innych przypadkach złagodziliśmy wymogi, gdy pierwotne brzmienie mogłoby prowadzić do nadmiernych obciążeń organizacyjnych niewspółmiernych do korzyści w zakresie ochrony klienta. Niektóre propozycje usunęliśmy, uznając, że nie realizują zakładanych celów lub mogłyby generować nowe ryzyka i problemy praktyczne.
Istotnym elementem prac było testowanie praktyczności zapisów oraz możliwości ich stosowania w codziennej działalności. Uwzględniliśmy postulaty dotyczące ograniczenia stosowania części rekomendacji wobec wybranych grup produktów.
Dotyczy to w szczególności ubezpieczeń dużych ryzyk, oferowanych głównie klientom korporacyjnym, gdzie druga strona umowy jest profesjonalnym uczestnikiem rynku, a sama umowa ma charakter indywidualny. Uwzględniliśmy także specyfikę automatycznych odnowień umów na tych samych lub korzystniejszych warunkach, produktów emerytalnych regulowanych odrębnymi przepisami oraz gwarancji ubezpieczeniowych, gdzie istotna jest konkurencyjność zakładów w kontekście oferty innych podmiotów.
Proporcjonalność i zakres stosowania
W projekcie rekomendacji wyraźnie akcentujemy zasadę proporcjonalności. Oczekujemy, że wdrożenie rekomendacji będzie uwzględniało skalę i stopień skomplikowania działalności, jej profil, rodzaj oferowanych produktów, specyfikę klientów oraz wykorzystywane kanały dystrybucji. Jednocześnie podkreślamy, że stosowanie tej zasady nie może obniżać poziomu ochrony klienta.
Doprecyzowaliśmy również zakres stosowania rekomendacji wobec zagranicznych zakładów ubezpieczeń działających w Polsce w ramach swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, z uwzględnieniem ich specyfiki organizacyjnej oraz zasady dobra ogólnego.
Cele rekomendacji i obszary ryzyka
Głównym celem rekomendacji jest eliminowanie nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawa identyfikowanych w procesach dystrybucji ubezpieczeń oraz ograniczanie ryzyk po wszystkich stronach tego procesu.
Z perspektywy klientów chodzi o ograniczenie ryzyka zawarcia umowy niedopasowanej do ich potrzeb lub niezapewniającej adekwatnej ochrony. Dla zakładów ubezpieczeń kluczowe jest zmniejszenie ryzyka missellingu, niedopasowania produktu do profilu klienta, a w konsekwencji ryzyka reklamacji, sporów i skarg. Dla dystrybutorów rekomendacje mają wspierać zarządzanie ryzykiem reputacyjnym i podnosić profesjonalizm w doborze ubezpieczenia.
Rekomendacje koncentrują się na trzech kluczowych obszarach. Pierwszym z nich jest analiza potrzeb klienta – jej właściwe przygotowanie, przeprowadzenie oraz rzetelne udokumentowanie. Drugim obszarem jest konstrukcja produktu ubezpieczeniowego i jego realna wartość dla klienta, w tym eliminowanie produktów o iluzorycznym charakterze ochrony. Trzecim obszarem są relacje pomiędzy zakładami ubezpieczeń a dystrybutorami, w tym nadzór nad agentami, udzielanie im wsparcia, wymagania wobec osób wykonujących czynności agencyjne, prawidłowość prowadzenia rejestrów pośredników oraz uwzględnienie specyfiki zawodu brokera.
Co dalej?
Druga runda konsultacji nie zamyka dyskusji – to etap porządkowania i doprecyzowania proponowanych rozwiązań. Liczymy na dalsze uwagi i propozycje zmian, które pozwolą przygotować spójną, zrozumiałą i możliwą do wdrożenia rekomendację, a następnie przedłożyć ją KNF do jej przyjęcia.
Krystian Wiercioch
zastępca przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego odpowiedzialny za nadzór nad rynkiem ubezpieczeń
