Zdaniem Polskiej Izby Ubezpieczeń proponowane skrócenie z 15 do 5 lat okresu, po którym informacje o przebytym leczeniu nowotworu nie mogłyby być brane pod uwagę przy zawieraniu umowy ubezpieczenia, może przynieść odwrotny efekt od zamierzonego. Zamiast ułatwić dostęp do ubezpieczeń osobom, które pokonały chorobę nowotworową, może ograniczyć dostępność niektórych produktów.
– Mamy nadzieję, że w toku dalszych prac nad ustawą o kredycie konsumenckim powstaną rozwiązania w bardziej wyważonej formie, która pozwoli skutecznie wspierać konsumentów, jednocześnie zachowując stabilność rynku ubezpieczeniowego. Tak aby wyeliminować ryzyko nadregulacji i prawidłowo implementować wymagania UE – mówi Piotr Wrzesiński, wiceprezes zarządu PIU.
O skrócenie wspomnianego okresu zaapelowało wspólnie do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pięć instytucji: Rzecznik Finansowy, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Pacjenta, Narodowy Instytut Onkologii oraz Polskie Towarzystwo Onkologiczne. Sygnatariusze wystąpienia zaproponowali, żeby w projekcie ustawy o kredycie konsumenckim wpisać przepis, na mocy którego po upływie pięciu lat od zakończenia leczenia onkologicznego choroba nie jest przeszkodą w uzyskaniu ochrony ubezpieczeniowej, stanowiącej zabezpieczenie kredytu konsumenckiego. W opracowanym przez UOKiK projekcie znalazło się takie postanowienie.
Polska wyjątkiem w UE
Tymczasem, jak wskazuje PIU, prawo do zapomnienia jest obecnie wdrażane w państwach członkowskich UE w ramach przepisów wynikających z dyrektywy (UE) 2025/2 w sprawie umów o kredyt konsumencki (CCD2), która powinna być stosowana od 20 listopada 2026 r. Jednocześnie trwają prace nad opracowaniem europejskiego kodeksu postępowania (Code of Conduct) dotyczącego prawa do zapomnienia, przygotowywanego wspólnie przez organizacje pacjentów oraz stowarzyszenia reprezentujące unijny sektor finansowy, zgodnie z założeniami zawartymi w Europejskim Planie Walki z Rakiem (ang. Europe’s Beating Cancer Plan) opublikowanym przez Komisję Europejską w lutym 2021 r.
Zgodnie z art. 14 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2225 (CCD2) państwa członkowskie zobowiązane są do wprowadzenia zasad, wedle których dane dotyczące przebytych chorób onkologicznych nie będą wykorzystywane na potrzeby ubezpieczenia związanego z umową o kredyt po upływie określonego czasu, nie dłuższego niż 15 lat od zakończenia leczenia.
W ocenie PIU regulacja wprowadzona w polskim projekcie „wyraźnie odbiega od standardów europejskich i stanowi przykład tzw. goldplatingu – wprowadzania przepisów bardziej rygorystycznych niż wymagają tego regulacje unijne”.
Wpływ na rynek i konsumentów
Izba stoi na stanowisku, że wprowadzenie 5-letniego okresu ograniczającego dostęp do danych medycznych może istotnie utrudnić zakładom ubezpieczeń prawidłową ocenę ryzyka. Według organizacji w praktyce przełoży się to na:
- konieczność uwzględnienia większej niepewności w kalkulacji składek,
- wzrost kosztów ubezpieczenia,
- ograniczenie dostępnej oferty,
- ryzyko wykluczenia części klientów z ochrony.
Ryzyko pogłębienia luki ubezpieczeniowej
PIU uważa również, że przyjęcie zbyt krótkiego okresu dostępu do danych może prowadzić do przenoszenia kosztów z osób o wyższym ryzyku na osoby zdrowe. W konsekwencji może to skutkować spadkiem liczby osób objętych ochroną, pogłębieniem luki ubezpieczeniowej w Polsce czy ograniczeniem realnego zabezpieczenia finansowego w przypadku choroby lub śmierci.
„Ma to szczególne znaczenie w kontekście kredytów konsumenckich, gdzie brak ubezpieczenia może prowadzić do poważnych konsekwencji dla kredytobiorców i ich bliskich. Przywoływany Raport wskazuje, że choroby nowotworowe należą do najczęstszych przyczyn poważnych problemów zdrowotnych prowadzących do czasowej lub trwałej utraty zdolności do pracy. W przypadku osób posiadających kredyty konsumenckie diagnoza nowotworu może oznaczać znaczący spadek dochodów przy jednoczesnym wzroście wydatków związanych z leczeniem. Brak odpowiedniego ubezpieczenia może w takiej sytuacji skutkować trudnościami w spłacie zobowiązań, narażając kredytobiorcę i jego bliskich na poważne konsekwencje finansowe” – uważa Izba.
PIU zwraca uwagę, że większość państw członkowskich przyjęła lub zamierza przyjąć rozwiązania zgodne z dyrektywą CCD2 lub do niej zbliżone:
- 15 lat – Czechy, Dania, Finlandia, Niemcy, Słowacja,
- 10 lat – Włochy, Niderlandy, Portugalia, Bułgaria.
Izba zaznacza, że choroby onkologiczne są bardzo zróżnicowane – różnią się przebiegiem, rokowaniami i ryzykiem nawrotu. Sztywne regulacje nie odzwierciedlają tej różnorodności i mogą prowadzić do nieadekwatnych decyzji ubezpieczeniowych. Organizacja przypomina ponadto, że rozwiązania dotyczące prawa do bycia zapomnianym funkcjonują w Europie stosunkowo krótko i nie zostały jeszcze kompleksowo ocenione pod kątem ich długofalowych skutków.
Rekomendacje PIU
Zdaniem Izby prawo do bycia zapomnianym powinno być wprowadzone w sposób, który:
- będzie zgodny ze standardami europejskimi,
- zapewni możliwość rzetelnej oceny ryzyka,
- nie ograniczy dostępności ubezpieczeń,
- nie pogłębi luki ubezpieczeniowej.
Dlatego zdaniem rynku ubezpieczeniowego zasadne jest przyjęcie co najmniej 15-letniego okresu, zgodnego z dyrektywą CCD2 i legislacją wielu państw UE.
AM, news@gu.com.pl
(źródło:PIU )
