Niedawno „Gazeta Ubezpieczeniowa” pisała o tym, że beztroskie wakacje możliwe są tylko z ubezpieczeniem. Trudno o lepszą myśl, uwzględniwszy, że sezon wakacyjny prawie depcze nam po piętach, a wielu z nas już dawno zabukowało terminy.
Dotychczas mowa była o ubezpieczeniach zdrowotnych, assistance, OC w życiu prywatnym. Oferta rzeczywiście jest bogata. Warto jednak odpowiedzieć na pytanie o to, jakie ubezpieczenia przysługują podróżnym obowiązkowo?
Podstawa prawna obowiązkowych ubezpieczeń turystycznych
Warunki oferowania, sprzedaży i realizacji imprez turystycznych oraz powiązanych usług turystycznych, w tym także zabezpieczenia tych imprez, reguluje ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.
Akt ten wraz z załącznikami i aktami wykonawczymi jest dość obszerny, łatwo więc przeoczyć, że w gruncie rzeczy zaszyte są w nim dwa rodzaje ubezpieczeń obowiązkowych. Z perspektywy klientów ważne jest to, czego należy oczekiwać od organizatora, z perspektywy zakładu ubezpieczeń i dystrybucji istotny jest liczny zakres obowiązków.
Obowiązkowe ubezpieczenie na rzecz podróżnych na wypadek niewypłacalności touroperatora
Organizatorzy turystyki i przedsiębiorcy ułatwiający nabywanie powiązanych usług turystycznych są obowiązani zapewnić podróżnym na wypadek swojej niewypłacalności m.in. pokrycie kosztów kontynuacji imprezy, powrotu do kraju, w tym kosztów transportu, zakwaterowania, kosztów poniesionych przez podróżnych, gdy organizator nie zapewnia kontynuacji lub powrotu.
Obowiązek ten organizator zapewnia poprzez zawarcie umów gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej, o turystyczny rachunek powierniczy i przyjmowanie wpłat podróżnych wyłącznie na ten rachunek. Sposobem zabezpieczenia jest też umowa ubezpieczenia na rzecz podróżnych – ubezpieczenia obowiązkowego w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.
Nie jest to bynajmniej ubezpieczenie OC, a ubezpieczenie na rzecz osób trzecich. Ma ono chronić uczestników imprezy przed skutkami niewypłacalności touroperatora, niezależnie od tego, czy ci uczestniczą już w imprezie, czy oczekują jej rozpoczęcia po uiszczeniu wcześniej wpłaty. Klientów upadłego biura podróży chroni bez względu na ich miejsce zamieszkania, miejsce rozpoczęcia podróży lub miejsce sprzedaży imprezy oraz bez względu na państwo, w którym posiada siedzibę podmiot zapewniający ochronę w sytuacji niewypłacalności organizatora.
Umowa ubezpieczenia jest ściśle sformalizowana i zawierana według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Sportu i Turystyki z 27 grudnia 2017 r. Również wysokość sum ubezpieczenia reglamentowana jest z góry rozporządzaniem Ministra Rozwoju i Finansów.
Z perspektywy ubezpieczyciela istotne jest dokładne określenie sytuacji majątkowej touroperatora, planowanych destynacji oraz sposobu uiszczania przedpłat, ponieważ rozporządzenie nie przewiduje jednej sumy ubezpieczenia. Jej wysokość uzależniona jest m.in. od wymienionych parametrów.
Na organizatorach ciążą również liczne obowiązki informacyjne, udzielane za pośrednictwem odpowiedniego standardowego formularza (którego treść określają załączniki do ustawy). Dotyczą one m.in. objęcia ochroną na wypadek niewypłacalności. Zanim podróżny zwiąże się jakąkolwiek umową, należy mu również udzielić informacji o ubezpieczeniach obowiązkowych lub dobrowolnym ubezpieczeniu na pokrycie kosztów rozwiązania przez podróżnego umowy o udział w imprezie turystycznej lub kosztów świadczenia pomocy, w tym kosztów powrotu do kraju w razie wypadku, choroby lub śmierci.
Organizatorzy wydają podróżnemu wpłacającemu całość lub część należności z tytułu zawartej umowy pisemne potwierdzenie posiadania zabezpieczeń finansowych (np. zawarcia umowy ubezpieczenia) oraz odprowadzania składek na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny ze wskazaniem sposobu ubiegania się o wypłatę środków.
Beneficjentami ubezpieczenia są marszałek województwa i podróżni. Upadły touroperator składa marszałkowi oświadczenie, że z powodu niewypłacalności nie może wywiązać się z umów z podróżnymi, zabezpieczyć kosztów powrotu i zwrotu wpłat. Następnie marszałek wydaje ubezpieczycielowi dyspozycję wypłaty zaliczki na pokrycie kosztów kontynuacji imprezy lub powrotu do kraju.
Obowiązkowe ubezpieczenie NNW i kosztów leczenia
Organizatorzy turystyki zagranicznej zobowiązani są również zawrzeć na rzecz podróżnych umowy ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia. Jest to drugi rodzaj umowy obowiązkowego ubezpieczenia, jaką organizator jest zobowiązany zawierać na podstawie przepisów ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.
Jednakże w odróżnieniu od umowy ubezpieczenia na rzecz podróżnych na wypadek niewypłacalności, przepisy nie narzucają organizatorom ani szablonu takiej umowy, ani z góry określonych sum ubezpieczenia. Ten drugi rodzaj ubezpieczenia, będący dodatkowym instrumentem ochrony podróżnych, to w istocie połączenie ubezpieczenia majątkowego (ubezpieczenie kosztów leczenia za granicą) i osobowego (NNW). Najczęściej oba ubezpieczenia sprzedawane są w pakiecie.
Wyzwanie dla twórcy produktu i dystrybutora
Biorąc pod uwagę obowiązek ubezpieczyciela wykonania przed zawarciem umowy analizy potrzeb klienta, istotne będzie na pewno określenie tego, czy jest zainteresowany tym, aby u jednego ubezpieczyciela móc zawrzeć dwie umowy. Wygoda ubezpieczenia wszystkich ww. ryzyk u jednego tylko ubezpieczyciela może powodować, że ten zakład, który oferuje tylko jedno z nich, nie będzie pokrywał uzasadnionych potrzeb klienta.
Zważywszy, że omawiana ustawa wymusza na organizatorach zawarcie dwóch umów ubezpieczenia obowiązkowego, wyzwaniem dla twórcy produktu ubezpieczeniowego będzie takie skojarzenie pakietu, który zabezpieczy oba interesy.
Mariusz Astasiewicz
radca prawny
