Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) przedstawił Komisji Europejskiej rekomendacje dotyczące minimalnych wspólnych standardów dla ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych (Insurance Guarantee Schemes, IGS). Instytucja zaproponowała KE harmonizację m.in. zakresu chronionych polis, zasad uruchamiania systemów, terminów wypłat i wymogów dotyczących finansowania. Państwa członkowskie miałyby jednak zachować swobodę w części rozwiązań dostosowanych do specyfiki krajowych rynków.
Punktem wyjścia dla rekomendacji EIOPA były duże różnice między systemami funkcjonującymi w poszczególnych państwach Wspólnoty. Różnią się one zakresem ochrony i zasadami działania, a w niektórych krajach odpowiednich systemów nie ma. W efekcie skutki upadłości ubezpieczyciela dla klientów mogą zależeć od państwa zamieszkania oraz od tego, czy polisa została kupiona transgranicznie.
EIOPA opowiada się za harmonizacją ukierunkowaną na te obszary, w których różnice między rozwiązaniami krajowymi mają największe znaczenie dla ochrony klientów i funkcjonowania jednolitego rynku. Nie proponuje więc stworzenia jednego unijnego systemu gwarancyjnego ani pełnego ujednolicenia rozwiązań krajowych.
Wspólne zasady ochrony i wypłat
W przypadku zakresu ochrony EIOPA rekomenduje określenie wspólnego minimum dla ubezpieczeń na życie i majątkowych, koncentrując się na produktach, których utrata w razie niewypłacalności zakładu mogłaby spowodować największe problemy finansowe dla klientów. Przy wyborze zakresu ochrony ma być również uwzględniana skala działalności transgranicznej.
Urząd proponuje ponadto ujednolicenie momentu uruchamiania IGS. Wspólne reguły miałyby zwiększyć przewidywalność działania systemów i ograniczyć różnice w traktowaniu klientów w poszczególnych państwach.
EIOPA widzi również podstawy do wprowadzenia wspólnych ram czasowych dotyczących zgłaszania roszczeń oraz maksymalnego terminu wypłaty środków. Państwa członkowskie mogłyby stosować krótsze terminy. IGS powinny też uzyskać w postępowaniu upadłościowym taki sam stopień uprzywilejowania jak roszczenia ubezpieczeniowe w danym kraju.
Minimalne wymogi dotyczące finansowania
W obszarze finansowania EIOPA proponuje minimalne wymogi zapewniające systemom gwarancyjnym odpowiednią płynność. Nie oznaczałoby to jednak narzucenia jednego modelu finansowania. Państwa członkowskie zachowałyby możliwość określenia jego formy i skali odpowiednio do specyfiki krajowego rynku.
Ostrożniej EIOPA podchodzi do relacji między systemami gwarancyjnymi a dyrektywą IRRD dotyczącą naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zakładów ubezpieczeń. Ze względu na trwające wdrażanie dyrektywy na poziomie krajowym urząd nie wskazał preferowanego modelu. Rekomenduje natomiast co najmniej ustanowienie formalnych zasad współpracy między krajowymi organami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji a IGS.
IRRD ma być stosowana od stycznia 2027 r. KE, po konsultacji z EIOPA, ma ocenić zasadność ustanowienia minimalnych wspólnych standardów IGS i do stycznia 2027 r. przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie raport, któremu w razie potrzeby może towarzyszyć projekt legislacyjny.
Polski rynek krytyczny wobec harmonizacji
Propozycja ma szczególne znaczenie dla Polski, ponieważ krajowy rynek krytycznie oceniał projekt EIOPA już na etapie konsultacji. Polska Izba Ubezpieczeń argumentowała, że minimalna harmonizacja IGS nie jest obecnie uzasadniona. Szerzej stanowisko branży „GU” opisała w tekście „PIU krytyczna wobec propozycji minimalnej harmonizacji IGS”.
Przekazane Komisji doradztwo techniczne jest kolejnym etapem procesu rozpoczętego na podstawie art. 98 IRRD. Ostateczna decyzja, czy rekomendacje EIOPA przełożą się na unijne przepisy ustanawiające minimalny poziom ochrony, należy do unijnych prawodawców.
(AM, źródło: EIOPA)
